Jak budować wewnętrzną motywację u dzieci?

Motywacja jest to coś co pobudza nas do działania i wytrwania w swoich postanowieniach. Może pochodzić z zewnątrz lub wewnątrz, czyli swoje źródło jest w nas samych.

Pierwsza motywacja- zewnętrzna polega na nagradzaniu i karaniu, czyli wszystkim chyba dobrze znana strategia „kijka i marchewki”. Jest to bardzo skuteczna metoda, w szczególności na wczesnym etapie dzieciństwa, ale czy skuteczna w dalszym życiu naszego dziecka? Jak dowodzi wiele badań psychologicznych motywacja zewnętrzna buduje w dziecku nastawienie na szybkie osiągnięcie celu, aby otrzymać upragnioną nagrodę, bądź ustrzec się przed karą. Powoduje to, że takie dziecko nastawione jest na rywalizację i nie dostrzega radości z samego działania, czy tworzenia. W późniejszym etapie dorastania może brakować mu poczucia sensu życia i spełnienia w nim.

Druga motywacja tzw. wewnętrzna swoje źródło ma w nas samych. W przeciwieństwie do motywacji zewnętrznej, działania osoby zmotywowanej wewnętrznie dostarcza jej przyjemność, satysfakcję, ciekawość i poczucie spełnienia w życiu. Motywacja wypływająca od nas samych, powoduje że nasze myśli są bardziej elastyczne, kreatywne i otwarte na działanie. Człowiek z motywacją wewnętrzną posiada lepsze zdrowie psychiczne oraz wyższe poczucie szczęścia w życiu.

Jak zatem wspierać wewnętrzną motywację u dzieci?

Motywacja wewnętrzna głównie opiera się na: relacji, autonomii i kompetencji.

Bycie w relacji z drugim człowiekiem to jedna z najważniejszych potrzeb człowieka. W szczególności dzieci potrzebują kontaktu emocjonalnego. Jeden ze słynnych eksperymentów, który przeprowadził Harry Harlow, doskonale pokazuje potrzebę bliskości. Małe dzieci mając do wyboru miękką futrzaną sztuczną mamę bez mleka a drucianą sztuczną mamę z mlekiem, wybierały miękką futrzaną mamę, by móc się do niej przytulić. Bliskość dziecka z rodzicem to kluczowy element budowania siebie. Mały człowiek potrzebuje: bliskości, poczucia ważności i akceptowalności aby dobrze się rozwijać. Jako rodzice powinniśmy dostrzegać potencjał naszych dzieci i zaufać ich możliwościom.

Jak zadbać o bliskość ze swoim dzieckiem?

• Staraj się zbudować relację na współpracy; nie walcz z dzieckiem;
• Spójrz na świat oczami swojego dziecka co pozwoli Ci zrozumieć potrzeby twojego dziecka;
• Rozmawiaj z dzieckiem o jego emocjach;
• Nie oceniaj, np.: ale z ciebie leń, jesteś niegrzeczny;
• Dostrzegaj potencjał swojego dziecka i ufaj jego możliwościom;
• Mów i pokazuj swojemu dziecku, że je kochasz i akceptujesz.

Poczucie autonomii to druga potrzeba psychiczna człowieka aby mógł się dobrze rozwijać. Od kiedy tylko narodzi się dziecko, to chce czuć, że ma wpływ na swoje życie. Przekonali się o tym badacze, którzy obserwowali rozwój wcześniaków w szpitalach. Okazało się, że szybciej dochodziły do siebie dzieci, u których personel podążał za potrzebami malucha, niż na oddziałach, gdzie zabiegi dokonywano rutynowo. Mądre rozwijanie autonomii, polega na zaufaniu i przyzwolenia na własny wybór dziecka. Jeśli zabierzemy dziecku jego autonomię i możliwość decydowania, wtedy z jego strony może pojawić się opór – nie dlatego, ze chce nam zrobić na złość ale dlatego, że chce obronić poczucie własnej kontroli. Im więcej w wychowanie wprowadzimy kar i nagród, tym więcej możemy się spodziewać buntu u dziecka.

Jak możemy wspierać autonomię u dziecka?

• Zaaranżujmy tak przestrzeń, by dziecko mogło się swobodnie po nim poruszać;
• Zanim powiesz „ NIE” do dziecka zastanów się, jaka ukrywa się potrzeba dziecka w tym co chce zrobić?, być może chce Ci pomóc sprzątać? A może narysować jakiś obrazek?;
• Pozwól dziecku na podejmowanie decyzji dając mu do wyboru kilka wariantów np.: czy na śniadanie zjesz kaszkę czy płatki itd., czy do przedszkola założysz spodnie zielone czy niebieskie, czy wykąpie się przed dobranocką, czy po dobranocce itp.
• Pozwól mówić swojemu dziecku „NIE”, np.: jeśli nie chce się podzielić zabawką z innym dzieckiem nie nalegaj, jeśli nie chce się całować z krewnymi nie nalegaj;

Kolejną kluczową potrzebą psychiczną to zdobywanie nowej wiedzy. Od samych narodzin, dziecko jest nastawione na zdobywanie nowych umiejętności i jest ciekawe otaczającego go świata. Budowanie kompetencji – czyli poczucie, że mogę się rozwijać, że dam radę, dzieje się poprzez zabawę.

Jak możemy wzmocnić kompetencję swojego dziecka?

• Pozwól dziecku na swobodną zabawę, w szczególności z innymi dziećmi;
• Pozwól dziecku na popełnianie i naprawianie własnych błędów;
• Podążaj za zainteresowaniem swojego dziecka;
• Doceniaj wysiłek, wytrwałość, zaangażowanie swojego dziecka;
• Czytaj Bajki, które pokazują bohaterów przezwyciężających napotkane trudności;
• Nie zarażaj swojego dziecka własnymi lękami np.: „nie skacz z huśtawki, bo złamiesz nogę”, „nie wspinaj się, bo spadniesz”, jeśli sytuacja tego wymaga jasno określaj oczekiwania np.: Chcę, byś zszedł z huśtawki, kiedy się zatrzyma”, lub zapytaj się „na ile czuje się bezpiecznie wspinając się wyżej”

Pamiętaj, że każdy maluch jest inny i zawsze potrzebuje indywidualnego podejścia.